Otrzewna – wielowymiarowa sieć

O otrzewnej rzadko myślimy w kategoriach leczenia manualnego. Jest śliską, cienką torebką otaczającą większość narządów wewnętrznych. Usuwa się nam spod ręki, gdy tylko dotykamy brzucha, nie stanowi też prawie żadnego oporu gdy próbujemy zagłębić się w tkankach by sięgnąć do mięśnia lędźwiowego. Po co nam zatem wiedza, czym właściwie jest otrzewna? Jej budowa nie jest tak prosta, jak wydaje się na pierwszy rzut oka gdy otwieramy atlas anatomii człowieka.

Co ciekawe, to płeć również determinuje jej wygląd. U mężczyzn stanowi zamknięty worek, u kobiet zaś półotwarty ze względu na jej brzuszne ujście jajowodu. Składa się ona z dwóch warstw. Pierwszą z nich jest powierzchnia płasko przylegająca do ścian jamy brzusznej i miednicy. Zbudowana jest z warstwy komórek nabłonkowych. Nazywamy ją otrzewną ścienną (peritoneum parietale). Tuż pod nią znajduje się bardziej włóknista tkanka łączna, której powierzchnia skierowana do wewnątrz ciała pokryta jest blaszką właściwą błony surowiczej (lamina propria serosae). Ostatnia warstwa komórek to nabłonek jednowarstwowy płaski zwany mesothelium. Wydziela on płyn otrzewnowy, wypełniający wolne przestrzenie jamy brzusznej ograniczone otrzewną. Wspomaga on prawidłowy ślizg narządów wewnętrznych względem siebie i samej otrzewnej. Jego obecność mechanicznie wpływa na prawidłowe, stosunkowo wysokie ciśnienie panujące w jamie brzusznej. Jest to konieczne z wielu powodów – między innymi do utrzymania ujemnego ciśnienia w klatce piersiowej, stabilizacji odcinka lędźwiowego kręgosłupa na właściwym miejscu, czy też pośrednio na mobilność całego tułowia.

Nazwałem otrzewną wielowymiarową siecią, ponieważ jej powierzchnia jest znacznie większa niż sama powierzchnia ścian jamy brzusznej. Jest to możliwe ze względu na jej pofałdowaną budowę. Takie wewnętrzne falbanki dzielimy na krezki, sieci i więzadła. Blaszki, z których składa się krezka lub więzadło rozciągają się od skraju narządu, który otaczają, tworząc jego błonę surowiczą.

Krezką nazywamy miejsce w którym otrzewna ścienna przechodzi w otrzewną trzewną. Krezki jelitowe (grzbietowa i brzuszna) przypominają falbanki, na których dość luźno zawieszone jest jelito cienkie za wyjątkiem dwunastnicy, okrężnicy poprzecznej i esowatej, wyrostka robaczkowego oraz jajników, jajowodów i macicy – rzecz jasna, tylko u płci pięknej. Takie swobodne połączenie zapewnia tym narządom należytą mobilność, jednocześnie gwarantując możliwie stałe, fizjologiczne miejsce w ciele.

Otrzewna wypuszcza również więzadła utrzymujące pozostałe narządy wewnątrzotrzewnowe. Na przykład sieć mniejsza – której postanowiłem poświęcić osobny artykuł – tworzy ze swojej górnej i środkowej części więzadło wątrobowo-żołądkowe, natomiast jej część dolna wytwarza więzadło wątrobowo-dwunastnicze.

Anatomia jamy brzusznej, również budowy samej otrzewnej, zrozumienie jej funkcji i właściwości fizjologicznych przydaje się w codziennej praktyce klinicznej. Dla przykładu, warto wiedzieć o tym, że przewlekły ból i ograniczenie ruchomości w stawie biodrowym, tkliwość mięśnia biodrowego – nie muszą być wynikiem zaburzeń w narządzie ruchu. Nie wykluczone, że na takie problemy przełoży się jako kompensacja wtórnej dysfunkcji biodra, które może spowodować... stan zapalny kątnicy bądź esicy. O ile otrzewna posiada wiele ważnych funkcji, tak jej cienka warstwa nie stanowi dużego wyzwania dla czynnika zapalnego łatwo migrującego do mięśnia biodrowego. Do momentu wyleczenia problemu trzewnego, terapia manualna celowana w układ mięśniowo powięziowy biodra nie przyniesie trwałych rezultatów. Zachęcam tym razem nie tylko do prześledzenia atlasu, ale również książek dotyczących schorzeń układu trawienia.

Pozdrawiam serdecznie,

Maciej Duczyński

Podobne wpisy

Potrzebujesz pomocy specjalisty?

Pozwól nam pomóc sobie i swojemu ciału. Do zobaczenia!