Układ wzrokowy i dysfunkcje odcinka szyjnego kręgosłupa

  3 Powody, by pokochać neurologię  - część 1

 

Jeśli czytasz ten wpis, to są dwie możliwości. Albo nie pałasz sympatią do neurologii i chcesz się przekonać, czy jestem w stanie namówić Cię do polubienia jej, albo tak jak ja zakochałeś się w niej po uszy i chcesz się dowiedzieć, co jeszcze może Ci zaoferować. Z doświadczenia wiem, że więcej osób wybiera pierwszą opcję. Cóż, nie mogę mieć Ci tego za złe. W trakcie studiów ja już wiedziałem, że będzie mnie to fascynować, mimo, że wielu rzeczy których się uczyłem, nie potrafiłem przełożyć na praktykę. Większość moich kolegów klęła pod nosem czytając notatki, sporadycznie narzekając na absurdalną ilość wiedzy teoretycznej, której nijak nie potrzebowali. Przez chwile też miałem wątpliwości. Dopiero po dłuższym czasie zacząłem poznawać możliwości, jakie daje zrozumienie procesów neurofizjologicznych i połączenie ich z codziennymi wyzwaniami, jakie stawiają przede mną pacjenci odwiedzający mnie w gabinecie. Brzmi ciekawie? 

Zatem mam dla Ciebie dobą wiadomość. Napiszę dla Ciebie trzy wpisy, zawierając w każdym jedną bardzo praktyczną rzecz, która sprawi, że będziesz lepszym praktykiem. Każda nierozerwalnie związana z neurologią. Dziś zajmiemy się… Oczami. Co może mieć wspólnego zaburzenie widzenia i ból odcinka szyjnego? Wbrew pozorom, bardzo dużo! Wzrokowi i ruchowi gałek ocznych poświęcone są aż cztery nerwy czaszkowe, co stanowi aż jedną trzecią całej ich puli!

Dlatego warto zwrócić uwagę na ten czynnik w trakcie zarówno wywiadu jak i badania klinicznego pacjenta. Nie tylko skarżącego się na bóle głowy, ból i ograniczenie ruchomości odcinka szyjnego czy piersiowego kręgosłupa, ale również kiedy naszym celem jest przywrócenie optymalnej integralności postawy ciała pacjenta - czyli według mnie, właściwie za każdym razem. Pamiętaj, że od postawy zależy bardzo dużo. Nie tylko odczuwany ból czy ograniczenie ruchomości w stawach, ale również prawidłowa praca narządów wewnętrznych, właściwe wzorce oddechowe, motoryka całego ciała, wydzielanie hormonów czy prawidłowa funkcja części zmysłów, w tym również wzroku i układu przedsionkowego - więc jest to wzajemnie zależna relacja. 

Pomyśl, jak często pochylasz głowę do boku bądź delikatnie obracasz ją, podczas gdy czytasz książkę, oglądasz telewizję bądź pracujesz przy komputerze. Wcale? Zatem obejrzyj swoje zdjęcia. Z wakacji, selfie ze znajomymi, z koncertu czy zajęć na uczelni. Praktycznie zawsze układasz głowę w jeden niezmienny sposób. Prawda? 

Może być to związane z kilkoma czynnikami. Być może masz nieskorygowaną wadę wzroku i na jedno oko widzisz lepiej. Staje się ono okiem dominującym. By zebrać nim możliwie dużo informacji, obracasz głowę delikatnie w stronę dominującego oka, ustawiając go z przodu w stosunku do słabszego. Być może w całą sprawę zamieszane są inne czynniki - skręcony dawno staw skokowy, który nieleczony utrwalił kompensacyjną postawę z pochyleniem głowy do boku. Może często rozmawiasz przez telefon i ustawiasz nawykowo głowę do boku. Poza nawykami jest coś jeszcze. Bardzo często spotykam się z zaburzeniem konwergencji bądź dywergencji oczu, które skutkuje ustawianiem głowy do boku, kiedy pacjent pracuje przy komputerze bądź ogląda blisko leżący obiekt. 

Konwergencja jest to jednoczesne, płynne przesuwanie gałek ocznych w kierunku do środka, kiedy oglądamy przedmiot zbliżający się do oczu, dywergencja jest zjawiskiem odwrotnym. Zaburzenia pracy tego mechanizmu skutkują kompensacją w odcinku szyjnym, co utrwala nieprawidłowy wzorzec motoryczny i nawyki posturalne, ograniczając jednocześnie zakres ruchomości i wywołując ból. 

Gdybym miał podliczyć statystycznie, jakie najczęstsze problemy zgłaszają pacjenci odwiedzający mnie w gabinecie to dysfunkcje odcinka szyjnego są na zaszczytnym drugim miejscu. Badanie wzroku, choć może wydawać się absurdem, od jakiegoś czasu często towarzyszy mi w trakcie badania. Nie potrzebuję do tego specjalistycznego, drogiego sprzętu. Wszystko czego potrzebuję to długopis. 

Badanie wzroku, testujemy konwergencję i dywergencję

W tym teście sprawdzamy wydolność mięśni prostych przyśrodkowych oczu, unerwianych przez III nerw czaszkowy - okoruchowy. W tym celu należy pomału zbliżać długopis w kierunku nosa pacjenta, informując go jednocześnie, że powinien utrzymać skupienie na jej końcówce. Jeśli w trakcie pacjent nieświadomie obraca lekko głowę, pochyla ją na bok, bądź odczuwa efekt „mroczków” przed oczami lub kręci mu się w głowie, możemy uznać, że na pewno coś tu nie gra. Jeśli nic się nie dzieje, przytrzymujemy długopis przy nosie pacjenta dwadzieścia sekund, w trakcie których gałki oczne powinny być skierowane cały czas na końcówkę. Jeśli któraś gałka oczna „ucieka” do zewnątrz, mamy do czynienia z brakiem właściwej wytrzymałości mięśnia, co wymaga odpowiedniego treningu. 

Mięśnie zawiadujące okiem, Complete Anatomy 2018

Trening wygląda właściwie tak, jak test. Kreśląc w powietrzu długopisem niewielkie koła przed przeciwnym okiem obserwujemy gałkę oczną która uległa dysfunkcji. W prawidłowych warunkach powinna podążać w górę i w dół, jednocześnie ustawiając się w kącie bliższym linii pośrodkowej ciała. Trening może trwać kilka minut, co dwadzieścia sekund powinniśmy zrobić przerwę. Warto zadbać w trakcie tej samej sesji terapeutycznej o sprawdzenie mięśni podpotylicznych, których napięcie skorelowane jest z ruchem gałek ocznych, oraz mięśni przejścia szyjno-potylicznego. Dobrym ćwiczeniem profilaktycznym jest celowa dywergencja oczu w trakcie pracy przy komputerze, czytania bądź każdej czynności wymagającej skupienia wzroku w jednym miejscu na dłuższy czas. Polega na tym, by co dwadzieścia minut skupić swój wzrok w jakimś punkcie dalszym niż trzy metry od oczu. Od tej odległości oczy ustawione są równolegle. 

Jak widzisz, neurologia nie musi być taka straszna. Tak, ten prosty test i ćwiczenia pomogą Ci wyeliminować przyczynę problemu części Twoich pacjentów, za co na pewno będą Ci niezmiernie wdzięczni! 

Już niebawem część druga, temat - niespodzianka. Na pewno będzie związany z  bardzo praktycznym aspektem neurologii!

Pozdrawiam

Maciej Duczyński

 

Podobne wpisy

Potrzebujesz pomocy specjalisty?

Pozwól nam pomóc sobie i swojemu ciału. Do zobaczenia!