JAK WIDZI NAS NASZ MÓZG

Kojarzycie może dzieło Goethego "Faust”? Otóż w tej książce młody naukowiec, Wagner, tworzy Homunkulusa, sztucznego człowieka i o tym chcielibyśmy dziś porozmawiać. Homunkulus (z łac. „mały człowiek”) jest topograficznym odwzorowaniem ciała w obrębie ruchowych i czuciowych struktur naszego mózgu (somatotopia). Neurony swoistych jąder czuciowych wzgórza przekazują informacje czuciowe w sposób wysoko wyspecjalizowany do dwóch obszarów mózgu: do pola I czucia somatycznego (SI) znajdującego się w zakręcie zaśrodkowym, oraz pola II (SII) czucia somatycznego w ścianie bruzdy bocznej mózgu. W zakręcie zaśrodkowym występuje dokładna lokalizacja włókien biegnących do poszczególnych okolic ciała, ale to liczba receptorów znajdująca się w danej okolicy wpływa na powierzchnie pola korowego odbierającego impulsy. Proporcje czuciowego homunkulusa odpowiadają powierzchniom korowym pól czucia poszczególnych okolic ciała. Pola korowe odpowiadające za czucie tułowia czy pleców są małe względem powierzchni odpowiadającej za usta (aparat mowy) czy ręce. Poprzez pobudzanie różnych obszarów zakrętu zaśrodkowego, jesteśmy w stanie uzyskać swoiste, przypisane do danych części ciała odczucia zmysłowe, takie jak drętwienie, łaskotanie lub wrażenie ruchu. Wszystkie komórki znajdujące się w danej kolumnie, są aktywowane przez włókna aferentne z danej części ciała i wszystkie one odpowiadają za ten sam rodzaj czucia.

Głowa homunkulusa znajduje się w korze dolnego końca zakrętu zaśrodkowego, a stopy w korze na dnie szczeliny bocznej mózgu. Okolica ciała reperezentowana w polu SII nie jest tak kompletna i dokładna jak ma to miejsce w zakręcie zaśrodkowym.

 

Źródło obrazka: https://pl.pinterest.com/pin/393924298626461247/

 

Rozmieszczenie oraz zasięg korowej reprezentacji czuciowej w zakręcie zaśrodkowym i w innych polach korowych nie są wrodzone ani niezmienne. Mogą być one kształtowane przez doświadczenie i odpowiednie kształtowanie pól korowych. Aby zobrazować plastyczność mózgu, przytoczę przykład małpy, której pole czuciowe sąsiednich palców rozprzestrzeniło się na obszar palca, który wcześniej został amputowany. Usunięcie pola korowego odpowiadającego reprezentacji czuciowej danego palca sprawi, że zostanie ono zajęte przez sąsiadujące z nim pole korowe. Połączenie korowe wykazują znaczną konwergencje i dywergencję. Ich połączenie mogą ulegać osłabieniu gdy nie są używane, a wzmacniają się w wyniku używania, pomaga im w tym odbieranie bodźców przez inne narządy zmysłów.

Pole korowe, które daje początek układowi korowo-rdzeniowemu i korowo-opuszkowemu, ogranicza się do rejonów, których stymulacja wywołuje natychmiastową reakcję ruchową. Obszary zawiadamiające to kora ruchowa (MI) w zakręcie przedśrodkowym oraz dodatkowe pole ruchowe, położone na powierzchni przyśrodkowej półkuli mózgu powyżej górnego brzegu bruzdy obręczy, sięgające aż do kory przedruchowej na powierzchni bocznej mózgu. 30% włókien tworzących drogi korowo-rdzeniowe i korowo-opuszkowe pochodzi z kory ruchowej, kolejne 30% z kory przedruchowej a 40% z płata ciemieniowego, stąd też drażnienie pierwszorzędowych pól czucia somatycznego może wywołać czynności ruchowe.

Homunkulus ruchowy w zakręcie przyśrodkowym odzwierciedlany jest od stóp w części górnej do twarzy w części dolnej zakrętu. Twarz reprezentowana jest obustronnie, natomiast reszta ciała jednostronnie, przy czym korowe pola ruchowe kontrolują mięśnie po przeciwnej części ciała. Mowa i ruchy rąk zaopatrywane są przez wyjątkowo duże obszary kory, gdyż formułowanie słów z użyciem krtani, wargi języka oraz operowanie palcami i przeciwstawnym kciukiem jest skomplikowane, podobnie jak wykonywanie precyzyjnych, dokładnych ruchów. Komórki w korowych polach ułożone są w formie kolumn, gdzie otrzymują dość obszerne informacje czuciowe z części ciała, której ruchem zarządzają, co jest podstawą dla zwrotnej kontroli ruchu.

Badania wykazują, że plastyczność kory ruchowej jest taka sama jak kory czuciowej.

Czy to nie jest piękne i niesamowite, że każdą czynność i funkcję naszego ciała jesteśmy w stanie odtworzyć, nasz mózg jest w stanie to skompensować, a stoi za tym wszystkim mały człowieczek, mistyczny niczym sławetny kamień filozoficzny.

Podobne wpisy

Potrzebujesz pomocy specjalisty?

Pozwól nam pomóc sobie i swojemu ciału. Do zobaczenia!