Przez żołądek do… nie koniecznie serca

Choć tak zaczyna się słynne przysłowie usprawiedliwiające wzajemne rozpieszczanie podniebienia dwojga kochanków, anatomicznie prowadzi w zupełnie inne miejsce. Patofizjologia tej struktury potrafi poważnie namieszać w życiu. W dzisiejszym artykule przyjrzymy się prawidłowej budowie i funkcji żołądka.

 

Budowa, lokalizacja, funkcja.

Żołądek jest bezpośrednią kontynuacją przełyku (przeczytaj wpis o przełyku) tuż pod rozworem przełykowym przepony (przeczytaj wpis o rozworach przepony). Z wyglądu przypomina ogromne ziarno fasoli ułożone pod pierzynką sieci większej w jamie brzucha. Prowadzi do niego wpust żołądka, będący jednocześnie najbardziej stałym topograficznie elementem tej konstrukcji, ponieważ nasza „fasolka” porusza się stale pod wpływem ruchu przepony, perystaltyki, działania sił ściskających i turgoru, poruszania się całego naszego ciała podczas chodu, aż po drobne ruchy nazywane motylnością narządu. Wpust znajduje się na wysokości XI kręgu piersiowego, bądź kiedy się kładziemy - jeden kręg wyżej, po stronie lewej w stosunku do kręgosłupa. Od wpustu odchodzą dwie krzywizny - większa i mniejsza. Pierwsza z wymienionych kieruje się ku górze i następnie opada tworząc  część o mylnej nazwie - dno żołądka, znajdujące się nieco powyżej wpustu. Krzywizna mniejsza wraz z krzywizną większą opadającą poniżej wpustu tworzy trzon żołądka. Najniżej położona część tego narządu stanowi jama odźwiernika, nazywana też kolanem, które przechodzi płynnie w kanał kończący się odźwiernikiem - kolejnym możliwie stałym punktem, znajdującym się mniej więcej na wysokości I kręgu lędźwiowego podczas leżenia. Odźwiernik pełni fizjologicznie bardzo ważną funkcję - bramę łączącą żołądek i dwunastnicę, która pozwala na opuszczenie treści żołądka, oraz produkcję gastryny, hormonu odpowiadającego za wydzielanie kwasu solnego w żołądku, pobudzanie perystaltyki przewodu pokarmowego oraz zaciskanie zwieracza dolnego przełyku, gdy ten nie może przyjąć większej ilości pokarmu. Swoją drogą przekroczenie limitu pojemności żołądka, który posiada zadziwiające możliwości rozciągania aż do 3000 ml nie jest łatwe. Historia pokazuje jednak, że jest to możliwe. Z powodu pęknięcia żołądka podczas hucznej biesiady zmarł między innymi Mieszko Otyły z dynastii Piastów. I nie jest on odosobnionym przypadkiem. 

Budowa ścian żołądka wydaje się być dobrze przemyślana. Rozpatrując kolejne warstwy od wewnątrz, jest to błona śluzowa złożona z nabłonka, warstwy mięśniowej i tkanki podśluzowej, następnie błony mięśniowej również zbudowanej z trzech warstw o różnym ułożeniu włókien mięśniowych, oraz najbardziej zewnętrznej błony surowiczej. Mająca stały kontakt z kwasem żołądkowym i pokarmem warstwa śluzowa nazywana potocznie śluzówką zawiera liczne komórki posiadające wiele zadań - od produkcji kwasu solnego, przez komórki okładzinowe, poprzez komórki dokrewne wydzielające serotoninę aż po komórki G wydzielające gastrynę i główne, wydzielające pepsynę. 

(Żołądek i jego umiejscowienie w jamie brzucha, Complete Anatomy)

 

Żołądek i jego możliwości trawienia.

Żołądek pełni kilka funkcji przede wszystkim związanych z trawieniem białek, ale też po części tłuszczów dzięki lipazie żołądkowej oraz cukrów dzięki amylazie ślinowej aktywowanej poprzez kwaśny odczyn PH żołądka. Poza samym trawieniem pomaga rozdrabniać pokarm i go wyjaławiać ze szkodliwych patogenów. Jeśli nie chcesz niepotrzebnie dokładać pracy temu zapracowanemu organowi, pamiętaj zarówno o zasadach higieny, dokładnym myciu surowych pokarmów oraz o dokładnym przeżuwaniu. Badania naukowe dowodzą, że statystycznie jemy zbyt szybko, gryząc każdy kęs zaledwie kilka razy zanim trafi on do naszego przełyku. Prawidłowo pogryziony kęs jest zarówno dobrze rozdrobniony jak i wymieszany z solidną porcją śliny, co znacznie ułatwia trawienie. Szacuje się, że aby tak się stało, powinniśmy każdy kęs przegryźć około trzydziestu razy zanim go przełkniemy. Policz przy najbliższej okazji - to na pewno więcej, niż to obecnie masz w zwyczaju!

 

Żołądek nie jest zawieszony w próżni. 

By zachować prawidłową ruchomość i umożliwić trawienie pokarmu w każdym ułożeniu ciała, jest on umocowany do sąsiadujących organów za pomocą tkanki łącznej. Szerokie pasmo będące zdojeniem otrzewnej nazywane siecią mniejszą, bądź więzadłem wątrobowo-żołądkowym łączy krzywiznę mniejszą żołądka z powierzchnią trzewną wątroby oraz częścią przełyku i dwunastnicy blisko żołądka. Kolejnym połączeniem więzadłowym jest więzadło żołądkowo-przeponowe łączące dno żołądka z przeponą, więzadło żołądkowo-śledzionowe i sieć większa zaczepiająca się o krzywiznę większą żołądka i rozpościerającą się aż po spojenie łonowe.

 

Ukrwienie i unerwienie.

Tytułowy bohater posiada zaopatrzenie w natlenowaną krew z tętnic pnia trzewnego - dno żołądka od gałązek tętnicy śledzionowej, natomiast reszta żołądka z tętnicy żołądkowej lewej i prawej oraz tętnic żołądkowo sieciowych. Krew żylna spływa do żyły wrotnej, w obszarze wpustu również do sieci żył przełykowych. Unerwienie przywspółczulne zapewnia oczywiście nerw błędny - prawy od strony przedniej i lewy od tylnej.

Jeśli doczytałeś aż do tego miejsca, to możesz sobie pogratulować. Złap teraz za atlas anatomii by prześledzić omawiane struktury. Szybka powtórka anatomii w tej formie będzie dobrym przygotowaniem na kolejny wpis z serii dotyczącej narządów wewnętrznych. Spodziewaj się informacji dotyczących patologii dotykających przełyku i żołądka. Część z nich możemy leczyć manualnie. Czy to nie fascynujące? 

 

Pozdrawiam serdecznie,
Maciej Duczyński

Podobne wpisy

Potrzebujesz pomocy specjalisty?

Pozwól nam pomóc sobie i swojemu ciału. Do zobaczenia!