Celny strzał w kolano – skąd ten upiorny dźwięk i jak to naprawić?

Celny strzał w kolano – skąd ten upiorny dźwięk i jak to naprawić?

Trzaski w stawie kolanowym to często zgłaszany problem wśród osób zgłaszających się na konsultacje u fizjoterapeuty. Osoby te jednocześnie często boją się, że ten dźwięk zwiastuje „psucie się” tego stawu. Niejednokrotnie zrzucają też winę na wiek. Czy to faktycznie prawda? Co można zrobić, by pomóc takim pacjentom? Jak to wygląda ze strony mechaniki i neurologii?

Mechanika

U osób po unieruchomieniu bądź mechanicznym uszkodzeniu kończyn dolnych faktycznie notuje się więcej tego typu problemów z powodu osłabienia siły mięśniowej [1]. Problem wtedy zazwyczaj pojawia się asymetrycznie. Najczęściej dochodzi też do zmiany biomechaniki tego stawu poprzez rotację wewnętrzną uda spowodowaną dysbalansem mięśniowym, gdzie zauważalne są zmiany takie jak spadek masy mięśniowej, osłabienie siły rotatorów zewnętrznych i odwodzicieli stawu biodrowego [2]. W sytuacji, kiedy kość udowa jest obrócona w kierunku wewnętrznym, wymusza to wtórną przeciwną rotację podudzia. Kostna rynienka, którą dla rzepki tworzą pozostałe elementy kostne kolana zmienia swoje ułożenie.  Kolano ucieka do wewnątrz, czyli do koślawości. W tej sytuacji pracujące do tej pory prawidłowo głowa boczna quadriceps’a i mięsień prosty uda ściągają rzepkę do boku. Zaburzenie ruchu we wspomnianej rynience kostnej wywołuje „przeskakiwanie” ścięgna w trakcie uginania nogi pod ciężarem, co zwiększa ryzyko mechanicznego niszczenia się chrząstki i pojawiania się zmian zwyrodnieniowych [3]. Okazuje się jednak, że często krepitacje, czyli właśnie charakterystyczne strzelanie w stawach nie niesie za sobą żadnych negatywnych konsekwencji, jeśli nie występują jednocześnie zaburzenia ruchu lub ból kolana.

Neurologia

Drugim ważnym aspektem w kontekście urazów i operacji jest komponenta neurologiczna. Przerwanie ciągłości bądź zmiana obciążania poszczególnych więzadeł, torebki stawowej i pozostałych tkanek miękkich to nie tylko zaburzenie ślizgu czy mechanicznego transferu obciążeń. Obecnie wiemy, że tak bogato unerwione obszary mogą błędnie informować mózg o ułożeniu w przestrzeni i wtórnie zmieniać mechanikę naszego poruszania się, tym razem odśrodkowo [4]. Komponenta neurologiczna jest najważniejsza w momencie, kiedy pacjenta zgłaszający nam problem nie doznał w ostatnim czasie urazu oraz nie ma mechanicznie uszkodzonej tkanki, na co mogłyby wskazywać choćby objawy takie jak sztywny opór przy ruchu w stawie, ocieplenie tkanki czy jej obrzęk.

Jak rozpoznać, które obszary mogą wprowadzać w błąd nasz mózg? Najprostszym sposobem jest zebranie wywiadu dotyczącego przebytych urazów. Często zdarza się, że pacjenci zwyczajnie nie pamiętają tych odległych zdarzeń bądź nie mówią o nich, bo nie wydają się im istotne. W naszych gabinetach wykorzystujemy między innymi testy nerwowo-mięśniowe, które pokazują nam związek między układem nerwowym a poszczególnymi jednostkami mięśniowo-powięziowymi i ich aktywacją.

Wnioski

I tu dochodzimy do sedna sprawy. Sam dźwięk wydobywający się ze stawu podczas ruchu nie musi świadczyć o problemie. Jeśli występują dodatkowe symptomy, warto zadbać o to, by znaleźć przyczynę kompletu dolegliwości. Kolano, choć jest na pierwszy rzut oka dobrze obudowanym mięśniowo stawem, leży anatomicznie w niefortunnym miejscu między dwoma innymi złożonymi obszarami które często zawodzą. Skręcenie stawu skokowego, ból promieniujący od kręgosłupa do pośladka, zaburzona ruchomość biodra czy nawet zmiana środka ciężkości ciała w dowolnej płaszczyźnie może mocno zaburzyć prawidłową funkcję kolana. Zatem objaw strzelania w stawie może być lokalnie spowodowany właśnie przeskakiwaniem ścięgna rzepki, ale co jest przyczyną takiego stanu?

Odpowiedź jest oczywiście tylko jedna. Globalne, całościowe badanie całego ciała zarówno statycznie jak i w ruchu pozwala odkryć słabe ogniwa. W połączeniu z zebraniem dokładnego wywiadu chorobowego z naciskiem na przebyte urazy pozwala terapeucie znacznie szybciej odkryć co stoi za problemem. Analogicznie, terapia skupiona wyłącznie na miejscu bólu, jeśli nie jest ono jednocześnie prawdziwym źródłem problemu może nie wystarczyć. Proces wzmacniania osłabionej głowy przyśrodkowej czworogłowego uda może jedynie przykryć problem i wymusić pewną adaptację, ale co ze zmianą samej sygnalizacji nerwowej? Oczywiście, nie neguję sensu wykonywania ćwiczeń – wręcz przeciwnie, są bardzo ważnym elementem terapii. W naszej praktyce gabinetowej staramy się najpierw znaleźć źródło problemu, następnie poprawić działanie układu nerwowego na tym poziomie, następnie zaproponować trening który utrwali zmianę i nauczy mózgu prawidłowych sekwencji ruchowych. Znacznie więcej na ten temat, czyli jak badać funkcjonalnie kolano pokażemy Ci podczas bezpłatnego stream'u na który możesz zapisać się tutaj.

 

Pozdrawiam serdecznie,
Maciej Duczyński

Bibliografia:

  1. Yu Konishi al. „Mechanism of quadriceps femoris muscle weakness in patients with anterior cruciate ligament reconstruction” Scandinavian Journal of Medicine and Science in Sports 12(6):371-5
  2. Glenn E Cashman The Effect of Weak Hip Abductors or External Rotators on Knee Valgus Kinematics in Healthy Subjects: A Systematic Review” Journal of Sport Rehabilitation 21(3):273-84
  3. Schiphof et. al. „Crepitus is a first indication of patellofemoral osteoarthritis (and not of tibiofemoral osteoarthritis)” Osteoarthritis and Cartilage Volume 22, Issue 5
  4. Charles “Buz” Swanik Brains and Sprains: The Brain's Role in Noncontact Anterior Cruciate Ligament Injuries J Athl Train(2015) 50 (10): 1100–1102.

Podobne wpisy

24-24-2020

Terapia Czaszkowo-Krzyżowa

6-06-2020

Dołącz do grona świadomych terapeutów! Jest nas już 270.

26-26-2020

Nasz największy i najtrudniejszy projekt. Stań się jego częścią.

19-19-2020

Kiedy efekty przerastają oczekiwania - czego się NIE spodziewałem po pracy na bliźnie!