Rytmika okołodobowa człowieka - jaki wpływ na Twoje zdrowie mają jej zaburzenia?

O tym, że żyjemy w pewnym rytmie wie każdy. Naturalne jest dla nas, że wstajemy o świcie, późnym wieczorem chodzimy spać, jemy kilka razy dziennie… Przynajmniej wiemy, że tak byłoby najlepiej. Jeśli uśmiechasz się pod nosem, bo ciężko Ci rano wstać po przeglądaniu zasobów internetu do późna i koło północy najadłeś się kanapek, bo jakoś zapomniałeś wcześniej zjeść kolacji - to będzie wpis specjalnie dla Ciebie. Choć ostrzegam, to może nie być miła prawda.

O zegarze biologicznym i dziedzinie nauki, która zajmuje się rytmami pracy organizmów żywych - chronobiologii, mówi się ostatnio więcej za sprawą ostatniej nagrody Nobla wręczonej właśnie za wkład w zrozumienie procesów molekularnych dyktujących nam naturalny plan naszego dnia. Temat, choć niezwykle interesujący, dotyczy głównie procesów neuroendokrynnych i genetycznych. By trochę przybliżyć w możliwie akceptowalny sposób konsekwencje zarówno fizjologicznego jak i zaburzonego procesu, omówimy sobie główne zasady rządzące naszym ciałem.

Posiadamy nasz wewnętrzny zegar, zwany w chronobiologii endogennym (wewnętrznym) oscylatorem. Oznacza to, że wyznaczany przez niego rytm jest niezmienny w sytuacji stałych warunków środowiska. Oczywiście, takowe nigdy nie są stałe - zmieniają się pory dnia, pory roku, ciśnienie atmosferyczne, ale też sytuacje społeczne czy emocjonalne - otoczenie i jego wpływ na nasz stan. Ilość zewnętrznych rytmów wywierających wciąż na nas wpływ jest ogromna! Nazywamy je egzogennymi (zewnętrznymi) oscylatorami, które są czymś w rodzaju wskazówki dla naszego wewnętrznego zegara i wpływają na jego „dostrojenie” do aktualnych potrzeb. I stąd na nasze biologiczne funkcjonowanie mamy realny wpływ. Jeśli siedzisz często po nocach przy jasnym świetle, nasz organizm uzna to za wskazówkę, że trzeba się dostosować. Światło jest główną wskazówką dla naszego zegara, składającego się z trzech elementów anatomicznych - nadrzędnego oscylatora (SCN) zlokalizowanego w kilku jądrach podwzgórza, szyszynki i siatkówki oka. Kiedy światło wpada do oka, znajdujące się tam specjalistyczne neurony siatkówki przekazują informację do podwzgórza, następnie informacja trafia do zwoju górnego szyjnego i stamtąd prosto do szyszynki - która przestaje uwalniać melatoninę, nazywaną hormonem snu.

Także regularność jest dla nas dobra. Jej brak wybija nasz zegar z rytmu, zaburza gospodarkę hormonalną, zmusza organizm do cięższej pracy w narzuconych warunkach. Co możemy zrobić, żeby pomóc naszemu wewnętrznemu zegarowi? Oto kilka prostych rzeczy, które możesz zrobić dla siebie:

- Najlepiej, jeśli przestaniesz korzystać z elektroniki i silnych źródeł światła na kilka godzin przed snem. Idealną porą było by odstawienie ich przed godziną 21:00, kiedy to w fizjologicznych warunkach nasza szyszynka zaczyna wydzielać hormon snu, melatoninę. Jeśli jednak koniecznie musisz po raz setny sprawdzić fejsa, to przynajmniej włącz pomarańczowy filtr w smartfonie lub monitorze, który eliminuje niebieskie światło. 



- Przygotuj sypialnię. Badania wskazują na to, że wydzielanie melatoniny może zostać hamowane nawet od krótkiej ekspozycji na światło. Pozbądź się z miejsca w którym śpisz dodatkowego oświetlenia na noc - migających diod, smartfona błyskającego powiadomieniami itp. Dobrze zasłoń okno.



- Jedz o możliwie stałych porach. Jedzenie również wymaga od naszego organizmu wydzielania hormonów, w tym insuliny. Dodatkowo jedzenie tuż przed snem sprawia, że organizm skupia się na trawieniu zamiast w pełni oddać się regeneracji.

- Trenujesz? Dobre pory dla naszego organizmu to 9:00 ze względu na najwyższy wyrzut testosteronu, bądź 17:00 - o tej porze najbardziej efektywnie pracuje nasz układ sercowo-naczyniowy. 



Te kilka rad sprawi, że znacznie lepiej się wyśpisz, będziesz lepiej trawić i trenować z mniejszym ryzykiem kontuzji. Wszystko w całości przekłada się na lepszą regenerację, prawidłowe funkcjonowanie układu autonomicznego i generalnie lepsze zdrowie. Wchodzisz w to? :)

Pozdrawiam,
Maciej Duczyński

Podobne wpisy

9-09-2020

Celny strzał w kolano – skąd ten upiorny dźwięk i jak to naprawić?

24-24-2020

Terapia Czaszkowo-Krzyżowa

6-06-2020

Dołącz do grona świadomych terapeutów! Jest nas już 270.

26-26-2020

Nasz największy i najtrudniejszy projekt. Stań się jego częścią.